704 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `and`
- de krant brengt de leugens in het land. (=niet alles wat de media schrijft klopt.)
- de laatste hand aan iets leggen (=iets afmaken/voltooien)
- de maan met de handen willen grijpen (=het onmogelijke willen doen)
- de manchetten aandoen (=boeien aandoen)
- de mier aan iets/iemand hebben (=een erge hekel hebben)
- de nieuwe mens aandoen (=zijn gewoonten en zeden verbeteren)
- de overhand hebben (=iets is meer aanwezig dan het ander / meer invloed hebben)
- de paternosters aandoen (=boeien aandoen)
- de pik op iemand hebben (=iemand voortdurend plagen of aanvallen)
- de poten onder iemands stoel wegzagen (=iemands positie verzwakken)
- de rijzende/opgaande zon aanbidden (=in de gunst trachten te komen van iemand die succesvol is)
- de rotte appels uit de mand halen (=de minder getalenteerde personen wegsturen, de minder goede dingen sorteren van de goede dingen)
- de schepen achter zich verbranden (=een beslissing nemen en niet meer terug kunnen)
- de tafel eer aandoen (=goed en veel eten)
- de tand des tijds (=de sleet door de ouderdom)
- de tanden laten zien (=zich heel erg fel verdedigen)
- de tanden op elkaar zetten (=zichzelf dwingen om stil te zijn of door te zetten.)
- de teugels in handen hebben/houden (=de leiding hebben/houden)
- de touwtjes in handen hebben (=de controle hebben over een situatie.)
- de vaan van de opstand planten (=`n opstand verwekken)
- de vlag voor iemand strijken (=voor iemand onderdoen, zijn meerdere erkennen)
- de vloer aanvegen met iemand (=iemand gemakkelijk kloppen/verslaan)
- de wind waait uit een andere hoek (=de meningen/omstandigheden zijn veranderd)
- die de minste tanden hebben, kauwen het meest (=de domste mensen voeren gewoonlijk het hoogste woord)
- dit loopt uit de hand (=dit is niet meer onder controle)
- dominee brand je bekje niet (=pas op! Het eten of de drank is heet!)
- door de bril van een ander zien (=de mening van een ander blind vertrouwen)
- door de mand vallen (=doorzien worden)
- door schade en schande wordt men wijs (=een mens leert het beste van z`n fouten)
- eb en vloed wachten op niemand (=de tijd gaat gewoon door)
- een ander liedje laten zingen (=mores leren, van gedacht doen veranderen)
- een andere toon aanslaan (=op een andere manier tegen iemand gaan praten)
- een appeltje met iemand te schillen hebben (=nog een vervelend onderwerp met iemand te bepraten hebben)
- een blauwe maandag (=erg kort)
- een dood kind met een lam handje (=iets dat totaal waardeloos is)
- een doos van Pandora zijn (=een bron van problemen, ellende, ziekte en misère zijn)
- een eitje met iemand te pellen hebben (=hetzelfde als: een appeltje met iemand te schillen hebben. Nog iets met iemand moeten oplossen.)
- een gat in zijn hand hebben (=geld te gemakkelijk uitgeven)
- een goed verstaander heeft maar een half woord nodig (=voor een goed verstaander is een kleine aanwijzing genoeg)
- een goed woord voor iemand doen (=iemand bij een ander aanbevelen)
- een handwerk heeft een gouden bodem (=een goed vakman verdient altijd zijn brood)
- een kaars voor de duivel branden (=slechte daden goedpraten omdat er je er voordeel uit kan halen)
- een kinderhand is gauw gevuld (=met een kleinigheid tevreden zijn)
- een kolfje naar zijn hand (=iets dat hij erg graag doet)
- een krul meer in zijn staart hebben dan een ander (=speciaal willen zijn)
- een land van melk en honing zijn (=een land waar het goed en voorspoedig leven is)
- een lans breken voor iemand (=het voor iemand opnemen, voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen)
- een lelijke noot met iemand te kraken hebben (=met iemand nog iets af te rekenen hebben)
- een lichtje opgaan bij iemand (=iets wordt duidelijk en helder)
- een loopje met iemand nemen (=zich weinig van iemand aantrekken (die de leiding heeft))
1032 betekenissen bevatten `and`
- veel bekijks hebben (=de aandacht trekken)
- in het oog springen/vallen (=de aandacht trekken)
- uit het oog, uit het hart (=de aandacht voor iemand verliezen, als die persoon niet meer in de nabijheid is)
- de boter alleen op zijn koek willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- ketters wonen het dichtst bij de paus (=de beste vrienden van een machtig man zijn vaak zijn grootste vijanden)
- achter de coulissen kijken (=de echte toestand zien (ontdekken))
- het waren allebeiden vuilaards. (=de een verwijt de ander iets waaraan hij zich)
- het oog ziet altijd van zich af (=de eigen fouten ziet men niet, maar andermans fouten altijd wel)
- de eigen boontjes doppen (=de eigen zaken regelen zonder hulp van anderen)
- het bloed spreekt (=de familieband doet zich opmerken)
- bomen ontmoeten elkaar niet, mensen wel (=de kans dat je iemand toevallig tegenkomt is groot)
- er is meer gelijk dan eigen gelijk (=de mening van anderen telt ook)
- er is meer dan een koe die blaar/bles heet (=de mening van anderen telt ook)
- door de bril van een ander zien (=de mening van een ander blind vertrouwen)
- de wind waait uit een andere hoek (=de meningen/omstandigheden zijn veranderd)
- geen zorgen voor morgen, elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=de moeilijkheden van vandaag zijn genoeg om je zorgen over te maken)
- iemand kunnen maken en breken (=de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden)
- de kaart van het land kennen (=de omstandigheden kennen)
- de bordjes zijn verhangen (=de omstandigheden zijn veranderd)
- een streep door de rekening halen (=de schuld van iemand kwijtschelden en het er niet meer over hebben)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- de vrucht der ervaring rijpt niet aan jonge takken (=de verstandigste opmerkingen komen van oudere mensen)
- weten waar de aal kruipt (=de ware bedoelingen van iemand doorzien)
- oude wijn in nieuwe zakken (=de zaken zijn anders gepresenteerd, maar niet wezenlijk veranderd)
- het kind van de rekening (=degene die schade lijdt, terwijl anderen niets hebben)
- aan hetzelfde euvel mank gaan (=dezelfde fouten maken als iemand anders)
- uit hetzelfde vaatje tappen (=dezelfde standpunten of opvattingen delen.)
- die is niet voor de poes (=die moet als tegenstander niet onderschat worden)
- als proefkonijn dienen (=dienen voor een of ander experiment)
- platgetreden paden/wegen (=dingen die anderen al eerder gedaan hebben)
- op til zijn (=dingen zijn op dit moment gaande (met name veranderingen))
- het hart op de tong dragen (=direct zeggen wat iemand denkt, ongeacht of dat slim is of niet)
- scherven brengen geluk. (=dit zeg je om iemand zich minder schuldig te laten voelen)
- iemand links laten liggen (=doen alsof iemand er niet is, niet bemoeien met iemand)
- woord houden (=doen wat iemand beloofd heeft)
- je woord gestand doen (=doen wat iemand beloofd heeft)
- in het gevlij komen (=doen wat iemand graag ziet om in de gunst te komen)
- verkikkerd zijn (=dol zijn op iemand/iets of verliefd zijn op iemand)
- genadebrood eten (=door anderen onderhouden worden)
- je trekken thuis krijgen (=door anderen op dezelfde manier behandeld worden als je hun behandelde (bv met een streek))
- je uit de markt prijzen (=door eigen toedoen laten anderen diegene links liggen)
- niet door mensenhanden gebouwd (=door God of natuur tot stand gebracht)
- een proefballonnetje oplaten (=door het doen van een uitspraak de mening van anderen peilen)
- buurmans leed troost (=door het verdriet of de pijn van een ander kun je je eigen verdriet en pijn beter verdragen)
- aan iemands leiband (=door iemand geleid)
- een spaak in het wiel steken (=door iemands ingrijpen gaat een plan van de ander niet door)
- het paard van Troje binnenhalen (=door onnadenkendheid of onnozelheid de vijand toelaten)
- liefde is blind (=door verliefdheid de gebreken van een ander niet zien)
- men vangt meer vliegen met honing/stroop dan met azijn (=door vriendelijk te zijn bereik je meer bij iemand dan met lelijke woorden)
- alleen een piepend wiel krijgt olie (=door zich opvallend te gedragen bekomt men aandacht)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
