435 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `len`
- de fiolen van zijn toorn uitstorten (=heftig uitvaren)
- de grond onder zich voelen wegzinken (=beschaamd zijn , geen oplossing meer zien)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpunt of tussenoplossing verkiezen)
- de hand lenen tot (=helpen)
- de hete aardappel doorspelen (=iemand anders de vervelende klus laten opknappen)
- de hielen lichten (=weggaan)
- de kastanjes voor iemand uit het vuur halen (=voor iemand anders het gevaarlijke werk of een lastig klusje doen)
- de kleintjes vallen niet groot (=wordt gezegd als eerder kleine vruchten verkocht worden)
- de koninklijke weg bewandelen (=eerlijk zijn)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid zal aan het licht komen)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- de lakens uitdelen (=het voor het zeggen hebben, de baas spelen)
- de leer veroordelen maar de leraar sparen (=de wortel van het probleem niet aanpakken)
- de lenden omgorden (=je gereedmaken)
- de lenden smeren (=afrossen)
- de lens is uit de wagen (=de zaak is vastgelopen)
- de lijn/teugels aanhalen (=strenger worden)
- de maan met de handen willen grijpen (=het onmogelijke willen doen)
- de meeste aardappelen al gegeten hebben (=veel meegemaakt hebben, al lang leven)
- de molen is/loopt door de vang (=de zaak of persoon is in de war (gek))
- de mussen vallen (dood) van de daken (=het is snikheet)
- de neuzen tellen (=het aantal aanwezigen tellen)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
- de regen schuwen en in de sloot vallen (=door iets onaangenaams te ontwijken in nog groter problemen komen)
- de riem toehalen. (=minder eten.)
- de rollen omkeren (=wat de een normaal doet doet de ander nu en andersom)
- de rotte appels uit de mand halen (=de minder getalenteerde personen wegsturen, de minder goede dingen sorteren van de goede dingen)
- de schellen vallen hem van de ogen (=plotseling iets begrijpen hoe het in elkaar steekt)
- de scherpe kantjes er van afhalen. (=iets verzachten of minder extreem maken)
- de schouders ophalen (=er zich niets van aantrekken - er niets over willen weten)
- de snoeren zijn mij in lieflijke plaatsen gevallen (=ik ben op goede plaatsen beland)
- de tol aan de natuur betalen (=dood gaan)
- de vermoorde onschuld spelen (=net doen alsof je van niets weet)
- de violen stemmen (=met elkaar onderhandelen, naar compromissen zoeken)
- de vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- de vuilste varkens willen altijd het beste stro. (=mensen die het niet verdienen willen evengoed het beste)
- de wet stellen (=zijn wil opleggen)
- de wind in de zeilen hebben (=voorspoed hebben)
- de woorden uit de mond halen/nemen (=zeggen wat de ander ook net wou zeggen)
- de zeilen hijsen (=opstaan, vertrekken)
- de zwartepiet doorspelen (=de schuld doorschuiven)
- die haalt de nieuwe aardappelen niet (=iemand die gauw zal gaan sterven)
- die molen maalt langzaam (=dat gaat traag)
- door de mand vallen (=doorzien worden)
- door de molen halen (=een zeer uitgebreide procedure doen ondergaan)
- draaien als een molen (=altijd meegaan met de heersende mening - naar de mond van de toehoorder praten)
- dweilen met de kraan open (=geen kans op succes hebben, omdat men de symptomen bestrijdt zonder de oorzaak aan te pakken)
- een appeltje met iemand te schillen hebben (=nog een vervelend onderwerp met iemand te bepraten hebben)
- een daad stellen. (=concrete aktie ondernemen)
- een eitje met iemand te pellen hebben (=hetzelfde als: een appeltje met iemand te schillen hebben. Nog iets met iemand moeten oplossen.)
476 betekenissen bevatten `len`
- dat spreekt boekdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt boekdelen`)
- dat is schering en inslag (=dat komt bijzonder vaak voor [onderdelen van een weefgetouw])
- de boer op gaan (=de (niet-fysieke) markt opgaan om iets te verkopen / verdwalen / de stad verlaten)
- de boter alleen op zijn koek willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- de broek aan hebben (=de baas spelen (van een vrouw over haar man), het voor het zeggen hebben)
- het laatste woord willen hebben (=de baas willen zijn)
- aan de touwtjes trekken (=de baas zijn, alles regelen, het voor het zeggen hebben)
- pap in de benen hebben (=de benen willen niet meer vooruit)
- de puntjes op de i zetten (=de details erbij zetten - orde op zaken stellen)
- de eigen boontjes doppen (=de eigen zaken regelen zonder hulp van anderen)
- paal en perk stellen (=de grens leggen / een einde stellen aan)
- de jongste ezel moet het pak dragen (=de jongste moet de vervelende klusjes opknappen)
- de jongste schepen wijst het vonnis (=de kinderen willen het het best weten)
- het koren van de molen zenden (=de klanten wegjagen - zichzelf benadelen)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- de rotte appels uit de mand halen (=de minder getalenteerde personen wegsturen, de minder goede dingen sorteren van de goede dingen)
- de lip laten hangen (=de moed opgeven, pruilen)
- met de helm (op) geboren zijn (=de toekomst kunnen voorspellen / bijzonder voorzichtig zijn)
- je planeet lezen (=de toekomst voorspellen)
- de kaart leggen (=de toekomst voorspellen)
- de kaas niet van het brood laten eten (=de voordelen niet zomaar laten afpakken)
- er geen doekjes om winden (=de waarheid onverbloemd vertellen)
- lector benevolente (=de welwillende lezer)
- kreupel wil altijd voordansen (=de zwaksten willen het hoge woord hebben)
- dat varkentje zullen we even wassen (=deze opdracht zullen we even uitvoeren)
- uit hetzelfde vaatje tappen (=dezelfde standpunten of opvattingen delen.)
- tussen die twee was er geen chemie (=die twee mensen hadden te veel karakterverschillen om goed te kunnen samenwerken)
- het zit eraan bij hem/haar (=diegene kan het betalen, er is genoeg)
- moet is een bitter kruid. (=dingen die men moet doen kunnen onaangenaam of vervelend zijn.)
- scherven brengen geluk. (=dit zeg je om iemand zich minder schuldig te laten voelen)
- haast je langzaam (=doe het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: Festina lente))
- te haaien en te draaien lopen (=doelloos ronddwalen)
- een beentje lichten (=doen struikelen (letterlijk of figuurlijk))
- met een gouden hengel vissen (=door bedrog zijn doel halen)
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- gierigheid is de wortel van alle kwaad (=door gierigheid ontstaan er veel problemen en is er veel ellende in de wereld)
- een proefballonnetje oplaten (=door het doen van een uitspraak de mening van anderen peilen)
- door vragen wordt men wijs (=door het stellen van vragen kun je veel te weten komen en veel kennis opdoen)
- alleen een piepend wiel krijgt olie (=door zich opvallend te gedragen bekomt men aandacht)
- groen en geel voor de ogen worden (=duizelen en/of erg van schrikken)
- er peper aan eten (=duur betalen)
- moeten kiezen of delen (=een (vervelende) keus moeten maken)
- een doos van Pandora zijn (=een bron van problemen, ellende, ziekte en misère zijn)
- een te grote broek aantrekken (=een doel stellen waarvoor je niet de benodigde middelen hebt)
- de ene pijl de andere nazenden (=een dwaze of nutteloze daad herhalen)
- een beerput opentrekken (=een geheim onthullen of schandalen blootleggen.)
- iemand een poets bakken (=een grap met iemand uithalen)
- een draai aan het verhaal geven (=een hele eigen versie van wat er gebeurd is vertellen)
- in de grond boren (=een idee op vervelende wijze sterk afkeuren)
- een tipje van de sluier oplichten (=een klein stukje van het onbekende onthullen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen