36 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `s.`
- dat zijn twaalf eieren en dertien kuikens. (=een meevaller)
- de haan is de baas als de hen niet thuis is. (=de vrouw is de baas in huis, ook al vindt de man van niet)
- de koe is vergeten dat hij kalf geweest is. (=zeurende ouderen vergeten dat ze vroeger ook wild waren)
- de koekoek en de sijs hebben niet dezelfde wijs. (=iedereen is anders)
- door de ouderdom wordt de wolf grijs. (=mildheid komt met de jaren)
- een dag voor de prins. (=een verloren dag.)
- een goede gevel versiert het huis. (=gezegd over mensen met een grote neus)
- een haas is graag waar hij geworpen is. (=ieder wil graag zijn waar hij geboren is)
- een man zonder vrouw is als een paard zonder teugels. (=in het huwelijk hebben man en vrouw elkaar nodig)
- een rollende steen vergaart geen mos. (=voortdurende verandering werpen vaak geen vruchten af)
- eet vis, als er vis is. (=een gunstige gelegenheid moet men niet ongebruikt laten voorbijgaan.)
- garnaal/spiering is ook vis als er anders niet is. (=wees tevreden met wat je kunt krijgen)
- gasten en vis blijven maar drie dagen fris. (=je moet als gast niet te lang blijven.)
- geef een ezel haver en hij loopt naar de distels. (=mensen zijn soms koppig en willen geen hulp of advies)
- geluk en glas breekt even ras. (=geluk is niet vanzelfsprekend)
- genoeg voor een heel weeshuis. (=als je ergens heel veel van hebt)
- het beste paard struikelt ook wel eens. (=iedereen maakt wel eens een fout)
- het dunkt elke uil dat zijn jong een valke is. (=iedereen is trots op zijn kinderen)
- het is beter de bakkers te paard, als de dokters. (=je kunt beter voldoende en gezond eten, dan straks naar de dokter te moeten)
- het is een slechte bruiloft waar maar één bruid is. (=op bruiloften worden vaak nieuwe relaties gevormd)
- het is kwaad kammen daar geen haar is. (=bij arme mensen valt niets te halen)
- het is kwaad stelen waar de waard een dief is. (=het is moeilijk om een bedrieger te bedriegen)
- het is niet altijd kermis. (=je kunt niet altijd feestvieren.)
- het lot valt altijd op Jonas. (=het zijn altijd dezelfde personen die onheil meemaken.)
- het scheelt hem onder de muts. (=hij is niet helemaal goed wijs)
- het waren allebeiden vuilaards. (=de een verwijt de ander iets waaraan hij zich)
- ieder meent dat zijn eigen pak het zwaarst is. (=mensen overdrijven hun eigen moeilijkheden in vergelijking met die van anderen)
- met de paarden van Sint Franciscus. (=te voet gaan)
- niet volgens Lucas. (=niet controleren of iets wel klopt)
- op het eind van de fuik vangt men de vis. (=de volhouder wint)
- spreek wat waar is, drink wat klaar is, eet wat gaar is. (=wees bescheiden en dankbaar voor wat je hebt)
- tijd heeft vleugels en geen teugels. (=de tijd gaat snel en is niet te beïnvloeden)
- traag gereden is vroeg thuis. (=sneller klaar zijn door eerst goed na te denken)
- tussen kop en staart zit de beste vis. (=extremen zijn zelden wenselijk )
- vissers en jagers, zijn vrouwenplagers. (=vissers en jagers zijn vaak bij de vrouw weg)
- vlugge eters zijn vlugge werkers. (=wie snel kan eten, kan ook snel werken.)
19 betekenissen bevatten `s.`
- het lood al in de bil hebben (=al gestraft zijn voor iets. (geschoten zijn met een loden kogel))
- kreupel of koning. (=alles of niets.)
- wie zijn ogen sluit, waant zich in Rome (=als je de realiteit negeert, ben je niet bewust van wat er werkelijk gaande is.)
- heeft de duivel `t paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in handen van slechte mensen gevallen, dan verlies je alles.)
- vasthouden aan een strootje (=blijven hopen op een kleine kans.)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. Walloniërs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- een tang van een wijf. / Een oude tang (=een heks, feeks. / Een oude lastige vrouw)
- een blok aan het been (=een last zijn voor iemand anders.)
- de mens zal bij brood alleen niet leven. (=een mens heeft niet alleen lichamelijke maar ook geestelijke behoeftes.)
- jezelf tegenkomen (=geconfronteerd worden met de gevolgen van je eigen acties.)
- een Homerisch gelach (=harde en gemene lach om het ongeluk, de mislukking of de handicap van tegenstrevers.)
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als je alles van tevoren weet, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- het klopt als een zwerende vinger (=het past goed; het is logisch; het is volkomen juist; er is niets tegen in te brengen. (Equivalent aan: het sluit als een bus.))
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- het warm water (her)uitvinden (=iets wat reeds lang bekend is, presenteren alsof het een originele innovatie is. (Niet verwarren met `het wiel opnieuw uitvinden`))
- de appel smaakt bomig. (=kinderen lijken op hun ouders.)
- eten is een goed begin: het ene beetje brengt het ander in. (=letterlijke betekenis.)
- eerst komt het eten dan de moraal. (=overleven is belangrijker dan het volgen van regels.)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
