267 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `og`
- aan de veren kent men de vogel (=aan het uiterlijk (verzorging/kleding) kun je zien met wat voor iemand je te maken hebt)
- aan een klein vogeltje past geen grote bek. (=kinderen moeten gehoorzamen)
- aan elkaar hangen als droog zand (=geen enkele samenhang vertonen)
- al is de leugen nog zo snel de waarheid achterhaalt haar wel (=leugens komen altijd uit)
- als apen hoger klimmen willen, ziet men gauw hun blote billen (=iemand die meer wil dan hij kan, maakt zich snel belachelijk)
- als de boter duur wordt, leert men het brood droog eten. (=als het niet anders kan, is men ook met minder tevreden.)
- als de nood het hoogste is, is de redding nabij (=in hoge nood komt er vaak plotseling een oplossing)
- als een pijl uit de boog (zijn) (=snel vertrekken)
- als een vis op het droge (=iemand die zijn draai niet kan vinden of daar niet thuis hoort)
- aprilletje zoet, heeft nog wel eens een witte hoed (=in het begin (de hoed) van april kan het nog wel eens sneeuwen)
- beminnen als het licht van zijn ogen (=erg graag zien)
- beter één vogel in de hand dan tien in de lucht (=liever een beetje dan helemaal niets / kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen)
- bij iemand nog wel kunnen schoolgaan (=aan iemand nog een voorbeeld kunnen nemen)
- bijna is nog niet half en een koe is nog geen kalf (=iets bijna hebben is hetzelfde als iets helemaal niet hebben)
- blijf uit zijn kielwater of je raakt in zijn zog (=blijf uit zijn buurt, want je wordt er slechter van)
- boter op je hoofd smeren en droog brood eten. (=in de war zijn.)
- daar geboren en getogen (=daar geboren en opgegroeid)
- daar is geen oogje vet meer op (=dat is niet veel meer waard)
- daar zitten nogal wat haken en ogen aan (=er zijn meer problemen dan je op het eerste gezicht zou denken)
- dat heb ik nog nooit op een klomp horen spelen (=dat is al te gek)
- dat is nog geen haaienvin waard (=waardeloos)
- dat is nog van voor de zondvloed (=dat is al heel oud)
- dat maakt van Jezus nog een ketter (=dat is zelfs bij de meest integer mens een schanddaad)
- dat past als een vuist in een oog (=dat past helemaal niet)
- de boog kan niet altijd gespannen zijn (=men moet zich soms ook kunnen ontspannen)
- de broodkorf hoger hangen. (=bezuinigen)
- de druiven hangen te hoog (=van iets dat men niet krijgen kan, zeggen dat men het niet wil)
- de ene kraai pikt de andere de ogen niet uit (=ze benadelen elkaar niet)
- de handen dicht mogen knijpen (=van geluk mogen spreken)
- de hoofdvogel schieten (=een hoofdprijs winnen, maar vaak ironisch bedoeld. Letterlijk: de hoofdvogel is de hoofdprijs bij het vogelschieten)
- de kogel door de kerk laten gaan (=de beslissing nemen)
- de lat hoog leggen (=moeilijk haalbare doelen stellen)
- de liefde kent vlek nog gebrek. (=verliefde mensen zijn blind voor tekortkomingen van hun partner)
- de lucht hangt nog vol dagen. (=er is tijd genoeg)
- de ogen luiken (=sterven)
- de ogen openen (=doen inzien)
- de ogen uitsteken (=jaloers maken)
- de ogen verblinden (=blind maken voor de waarheid)
- de ogen voor iets sluiten (=oogluikend toelaten)
- de ogen zijn de spiegels der ziel (=in de ogen van een persoon herkent men het karakter)
- de peer is nog niet rijp (=de zaak is nog niet in orde)
- de reis is nog niet ten einde als men kerk en toren herkent (=geef niet op voor het doel geheel is bereikt)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- de schellen vallen hem van de ogen (=plotseling iets begrijpen hoe het in elkaar steekt)
- de vogel is gevlogen (=de dader is al weg (of gevlucht))
- de vogel over het net laten vliegen (=goede kansen niet aangrijpen)
- de vogel over het touw laten gaan. (=een kans niet benutten)
- de voorsten doen wat de achtersten niet mogen (=wie eerst komt is in het voordeel)
- de wereld wil bedrogen zijn. (=mensen trappen steeds weer in hetzelfde praatje)
- de zaak nog eens aankijken (=nog even afwachten)
248 betekenissen bevatten `og`
- een groentje zijn (=(ook: Groen als gras zijn. ) Ergens nog geen ervaring mee hebben)
- het licht zien (=1: begrijpen wat men daarvoor nog niet begreep 2: geboren worden, ontstaan)
- wat de heren wijzen moeten de gekken prijzen (=aan beslissingen van het hoger gezag moet men zich onderwerpen)
- bij iemand nog wel kunnen schoolgaan (=aan iemand nog een voorbeeld kunnen nemen)
- het lood al in de bil hebben (=al gestraft zijn voor iets. (geschoten zijn met een loden kogel))
- vroeg opstaan (=alert zijn voor bedrog)
- al zijn patronen verschieten (=alle mogelijkheden uitproberen)
- de bastaard van de graaf wordt later bisschop (=alleen hoge heren kunnen hun buitenechtelijke kinderen een toekomst bieden)
- alles op het spel zetten (=alles inzetten en mogelijk alles verliezen)
- iemand tot op zijn hemd uitkleden (=alles van iemand afnemen, een te hoge prijs laten betalen)
- iemand om zijn vinger (kunnen) winden (=alles van iemand gedaan (kunnen) krijgen of alles mogen)
- mei koel en wak, veel koren in de zak. (=als het in mei nat en koud is wordt de opbrengst hoog)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- eén kwade dag maakt de winter niet. (=als iets verkeerd gaat, hoeft nog niet alles verkeerd te gaan.)
- uitstel is geen afstel (=als je iets uitstelt wil dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat doen)
- hoop doet leven (=als je kan hopen op betere tijden, dan krijg je toch weer levenslust / zo lang je nog hoop hebt zijn er ook nog mogelijkheden)
- op de kloosters reizen (=altijd bij vrienden of kennissen logeren)
- hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmoed zijn slechte eigenschappen)
- iemand iets heten liegen (=beweren dat iemand gelogen heeft)
- bij kris en kras volhouden (=bij hoog en bij laag volhouden)
- bij kris en kras zweren (=bij hoog en bij laag zweren)
- van zijn á propos (=buiten bewustzijn, groggy)
- ze waren fout (=collaborateurs en fascisten gedurende de Tweede Wereldoorlog)
- dat staat op de agenda (=dat gaat nog gebeuren; dat gaat nog besproken worden)
- dat gaat zo tussen neus en mond (=dat gebeurt in een verloren ogenblik)
- die perzik smaakt naar meer (=dat is gunstig - nog van dat!)
- dat gaapt zo wijd als een oven (=dat is hoogst onwaarschijnlijk)
- dat is een brug te ver (=dat is te hoog gegrepen)
- dat is alleen voor pater en mater en niet voor het hele convent (=dat is voor jou te hoog gegrepen)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- dat staat niet in zijn woordenboek (=dat kent hij niet, daar doet hij niet aan mee, heeft hij nog nooit van gehoord)
- die de minste tanden hebben, kauwen het meest (=de domste mensen voeren gewoonlijk het hoogste woord)
- aan een zijden draadje hangen (=de kansen zijn nog niet verkeken, maar het scheelt erg weinig)
- in zijn kraag duiken (=de kraag hoog opzetten tegen de koude)
- de laatste der Mohikanen zijn (=de laatste zijn die nog ergens in gelooft)
- iemand kunnen maken en breken (=de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden)
- vreemde ogen dwingen (=de ogen van een vreemde heeft meer invloed op je dan van een bekende)
- het middel is erger dan de kwaal (=de oplossing veroorzaakt nog meer schade)
- met zijn talenten woekeren (=de persoonlijke mogelijkheden/gaven goed gebruiken)
- mundus vult decipi (=de wereld wil bedrogen worden)
- de peer is nog niet rijp (=de zaak is nog niet in orde)
- kreupel wil altijd voordansen (=de zwaksten willen het hoge woord hebben)
- haast je langzaam (=doe het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: Festina lente))
- de tijd vliet snel gebruik hem wel (=doe wat je moet doen, terwijl je nog kan)
- met een gouden hengel vissen (=door bedrog zijn doel halen)
- de regen schuwen en in de sloot vallen (=door iets onaangenaams te ontwijken in nog groter problemen komen)
- over lijken gaan (=doordouwen zonder oog voor ethiek of moraal)
- redenering van Jan Kalebas (=dwaze onlogische redenering)
- een boterham met tevredenheid (=een (droge) boterham (zonder beleg))
- voor paal/schut staan (=een blunder begaan voor de ogen van anderen (en schamen))
4 dialectgezegden bevatten `og`
- Dae hat 't óg hoeëg in d'r bulles / knutsj (=Hij is heel hautain / uit de hoogte) (Mechels (NL))
- kak of giëne kak, de pot op (=goedschiks of kwaadschiks, og je nu wil of niet wil) (Meers)
- Poose, vrig og loat, hit de zoehmer oan ze goat. (=Pasen, vroeg of laat, heeft de zomer aan ze gat) (Genker)
- trop og tronner (=erop of eronder) (Genker)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
