22 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Eem`
- als je hem een vinger geeft, nEemt hij de hele hand (=als je iemand een beetje helpt, wil diegene altijd je hulp)
- een ezel stoot zich geen twEemaal aan dezelfde steen (=men maakt geen twee keer dezelfde fout)
- een goed zEeman wordt ook wel eens nat (=ieder kent zijn tegenslagen)
- een paard, dat voor de tweede keer de sprong niet nEemt, nEemt hem ook voor de derde keer niet. (=iemand die al twee keer geen beslissing durft te nemen, komt nooit tot een besluit)
- een vrEemde eend in de bijt (=een vreemd exemplaar in de groep. (Een bijt is een opening in het ijs))
- een vrEemde schaats rijden (=zich raar aanstellen)
- een vrEemdeling in Jeruzalem zijn (=ergens niet bekend zijn met de gang van zaken of zich ergens niet thuis voelen)
- een vrEemdeling in Kanaän zijn (=weinig weten over het besproken onderwerp)
- heeft de duivel `t paard gegeten, dan nEemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in handen van slechte mensen gevallen, dan verlies je alles.)
- heeft de duivel het paard gegeten, dan nEemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in de macht van slechte mensen, dan wordt het alleen maar erger)
- het problEem onder de knie hebben (=het probleem is opgelost)
- in den vrEemde (=in het buitenland)
- je als een kat in een vrEemd pakhuis voelen (=je ergens niet thuis voelen)
- nEem je hoed niet af voordat je gegroet wordt (=men moet een ander nooit in de rede vallen)
- nEemt uw tijd te baat, te vroeg is beter dan te laat. (=wacht niet tot het te laat is)
- onze Lieve Heer heeft vrEemde kostgangers (=er bestaan nu eenmaal merkwaardige mensen)
- van vrEemde smetten vrij (=onafhankelijk, bevrijd)
- vrEemde ogen dwingen (=de ogen van een vreemde heeft meer invloed op je dan van een bekende)
- vrEemde zorgen doden de ezel. (=je kan dingen het beste zelf doen)
- wie luistert aan de wand vernEemt zijn eigen schand (=wie anderen afluistert, kan wel eens iets negatiefs over zichzelf horen)
- zEeman geen man (=zeemannen zijn heel vaak van huis en daarom minder als echtgenoot geschikt)
- zo zeker als twEemaal twee vier is (=absoluut zeker)
55 betekenissen bevatten `Eem`
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend problEem, dan moet het problEem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- een pakje wordt een zakje. (=als je een problEem niet aanpakt kan het zich uitbreiden en erger worden.)
- wie vuur eet schijt vonken (=als men iets gevaarlijks ondernEemt krijgt men nare gevolgen)
- na mij de zondvloed (=dat is een problEem dat zich pas voordoet als ik er niet meer ben - het zal mijn tijd wel duren)
- dat is geen punt. / Daar maken we geen punt van (=dat is geen problEem. / Dat is helemaal geen argument)
- vreemde ogen dwingen (=de ogen van een vrEemde heeft meer invloed op je dan van een bekende)
- de leer veroordelen maar de leraar sparen (=de wortel van het problEem niet aanpakken)
- de drager kan het beste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een problEem heeft, kan de kern van dit problEem vaak het scherpste benoemen)
- bezint eer ge begint (=denk goed na over de gevolgen voordat je actie ondernEemt)
- je kop in het zand steken (=doen alsof iets (een problEem) er niet is)
- de nekslag geven (=door iets wordt de situatie een te groot problEem waardoor men het niet meer aan kan)
- een aap op de schouder hebben (=een problEem hebben waar je niet vanaf komt.)
- een vreemde eend in de bijt (=een vrEemd exemplaar in de groep. (Een bijt is een opening in het ijs))
- er een hele kluif aan hebben (=er een heel problEem aan hebben)
- de rapen zijn gaar (=er is een problEem waar direct iets aan gedaan moet worden)
- er een streepje door lopen (=erg vrEemd zijn/gedragen)
- struisvogelpolitiek (=het negeren of ontkennen van een problEem in de hoop dat het vanzelf verdwijnt.)
- het probleem onder de knie hebben (=het problEem is opgelost)
- de kaap te boven zijn (=het problEem overwonnen hebben)
- het lot valt altijd op Jonas. (=het zijn altijd dezelfde personen die onheil mEemaken.)
- zijn ogen zijn groter dan zijn maag (=hij nEemt meer op zijn bord dan hij kan eten)
- iemand de genadeslag geven (=iemand die al in grote moeilijkheden zit nog een problEem erbij geven zodat diegene het niet meer aan kan)
- zwaar op de maag liggen (=iets een moeilijk problEem vinden)
- de scherpe kantjes er van afhalen. (=iets verzachten of minder extrEem maken)
- een kat in het donker/nauw maakt rare sprongen (=in een benarde situatie doet men vrEemde dingen)
- geen profeet is in zijn (eigen) land geëerd (=in tegenstelling tot vrEemden, zijn mensen uit je woonplaats minder bereid te luisteren)
- iets op de hals halen (=je met een problEem laten opzadelen)
- `t Mag vloeien, `t mag ebben. Die niet waagt zal `t niet hebben (=je moet niet denken als je niets ondernEemt dat ze het dan bij je thuis komen bezorgen)
- geen twee missen voor hetzelfde geld doen (=niet twEemaal hetzelfde zeggen of doen)
- daar ben ik mooi klaar mee (=nu heb ik een problEem)
- als het kalf verdronken is dempt men de put (=pas als het te laat is, nEemt men maatregelen)
- om de kracht van het anker te voelen moet men de storm trotseren (=pas als men iets ernstig mEemaakt, weet men op wie men kan vertrouwen)
- de vinger op de wond leggen (=precies aangeven waar het problEem zit)
- pappen en nathouden (=situatie min of meer ongewijzigd te laten zonder een beslissing te nemen of daadwerkelijk een problEem op te lossen)
- de boel de boel laten. (=tijdelijk afstand nemen van een lastige situatie of problEem)
- van een mug een olifant maken (=van een klein problEem onnodig een groot problEem maken, erg overdrijven)
- voor elke naald een draad hebben (=voor elk problEem een oplossing weten)
- voor elke spijker een gat weten (=voor elk problEem een oplossing weten)
- voor ieder gat een spijker hebben (=voor elk problEem een oplossing weten)
- ze niet alle vijf hebben (=vrEemd gedragen of niet goed bij het verstand zijn)
- een kronkel in je hersens hebben (=vrEemde gedachtes hebben)
- gekroesd haar, gekroesde zinnen (=vrEemdelingen hebben andere zeden en gewoonten)
- gekruld haar, gekrulde zinnen (=vrEemdelingen hebben andere zeden en gewoonten)
- van verre liegt men veel. (=vrEemden kunnen makkelijk liegen omdat het niet te controleren is)
- weten waar de schoen wringt (=weten waar het problEem zit)
- daar wringt de schoen (=weten waar het problEem zit)
- wie zijn gat brandt, moet op de blaren zitten (=wie een risico nEemt, moet de gevolgen dragen)
- wie niet waagt, wie niet wint (=wie geen risico nEemt, die wint niets)
- wie met honden omgaat, krijgt vlooien (=wie in slecht gezelschap verkeert, nEemt slechte gewoonten over)
- wie met pek omgaat, wordt ermee besmet (=wie met slechte mensen omgaat nEemt de gewoontes van die mensen over)
19 dialectgezegden bevatten `Eem`
- Bij dat restaurant gauw we Eem opstikken (=Bij dat restaurant gaan we even opsteken.) (Hoogeveens)
- Doe ie et ream Eem lös? (=Doe jij het raam even open?) (Meppels)
- Eém de broene laoten draven (=Ik moet even plassen (man)) (Hoogeveens)
- Eem deurzett'n Maart'n (=even doorbijten joh) (Westerkwartiers)
- Eem opstikken (=Tijdens een rit of een tocht even opsteken) (Hoogeveens)
- ene krangsen hond (=Eem koppig, tegendraads persoon) (Genneps)
- hij is Eem aan de flitter (=hij is er even tussenuit) (Westerkwartiers)
- ik goa Eem 'n schofke kuier'n (=ik ga even een poosje wandelen) (Westerkwartiers)
- Ik zal Eem kieken of ze wel komp (=Ik zal even kijken of ze wel komt) (Hoogeveens)
- Kist mie Eem helpen? (=Kan je me even helpen?) (Gronings)
- Kuj mij ok Eem hulpen (=Kun je mij ook even helpen) (Hoogeveens)
- Moei maor Eem zien (=Ik laat het aan jou over) (Klazienaveens)
- Tou dan Tammo, tik Eem teeg'n 't raom aan dan! (=Zeg jonge man, wilt u even tegen het raam tikken?) (Gronings)
- Wach ies Eem (=Wacht eens even) (Hoogeveens)
- We gaot onderwegens Eem opstikken. (=We gaan onderweg even opsteken.) (Hoogeveens)
- we sall'n dat swientje wel Eem wass'n (=we zullen dat klusje even klaren) (Westerkwartiers)
- wie loopm Eem onner diek laans (=we lopen even langs de dijk) (Gronings)
- Wil ie het raam Eem lös doen (=Wil jij het raam even openen) (Hoogeveens)
- Wol ie dit Eem vasthollen (=Kun je dit even vasthouden) (Hoogeveens)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
