Gezegden,

uitdrukkingen, gezegden en spreekswijzen

Zoek


110 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten ` dan`

  1. als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als een zaak bankroet gaat, dan is men meestal ook alles kwijt)
  2. als de boeren niet meer klagen en de pastoors niet meer vragen, dan nadert het einde der dagen (=sommige mensen veranderen nooit)
  3. als de kalveren op het ijs dansen (=nooit)
  4. als de kat van honk is dansen de muizen op tafel (=als er geen toezicht is, doen de ondergeschikten hun zin)
  5. als de zon een mestvaalt beschijnt, dan verspreidt deze een onaangename geur (=als je met goede wil ergens te veel aandacht aan besteedt kan het verkeerd opgevat worden. / Met alle goede wil van de wereld kun je sommige zaken nog niet verbeteren)
  6. als het bier is in de man dan is de wijsheid in de kan (=van dronkaards verwacht men geen verstandige woorden)
  7. als het hemd scheurt dan heeft het een gat (=wees niet vooraf al nodeloos bezorgd)
  8. Als het hooi het paard volgt, dan wil het gegeten zijn. (=Huwbare meisjes moeten niet achter de vrijer aanlopen.)
  9. Als het hooi het paard volgt, dan wil het gegeten zijn. (=Als de vrijster achter haar geliefde aanloopt, wil zij te graag trouwen)
  10. als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
  11. als je je pet ertegenaan gooit dan blijft hij hangen (=dat stukje verfwerk is niet erg vlak uitgevoerd)
  12. Als je veel eet, dan ben je lelijk als je dood bent. (=Waarschuwing tegen te veel eten.)
  13. als niet komt tot iet dan is het allemans verdriet (=een 'parvenu' heeft dikwijls kapsones)
  14. beter blo(de) Jan dan do(de) Jan (=het is beter zich laf blood te gedragen, dan te sterven, dood te zijn)
  15. beter blooie Piet dan dooie Piet (=beter een aarzelend iemand dan iemand die ondoordacht handelt)
  16. Beter een blind paard dan een leeg halster. (=Beter iets dan niets)
  17. Beter één ezel voor de ploeg dan twee paarden op stal. (=Kiezen voor zekerheid.)
  18. beter een goede buur dan een verre vriend (=van mensen in zijn omgeving kan men meer hulp verwachten)
  19. beter een half ei dan een lege dop (=beter iets dan helemaal niets)
  20. beter één vogel in de hand dan tien in de lucht (=liever een beetje dan helemaal niets / kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen)
  21. beter ermee verlegen dan erom verlegen (=liever van iets te veel dan van iets te weinig hebben)
  22. beter hard geblazen dan de mond gebrand (=het is beter dat men zich inspant dan dat er door slordigheid of luiheid iets fout gaat)
  23. beter kleine meester dan grote knecht (=liever een bescheiden zelfstandige dan een grote knecht bij een baas)
  24. beter laat dan nooit (=het is beter dat iets een beetje te laat komt, dan dat het nooit gebeurt)
  25. beter onbegonnen dan ongeeindigd (=beter niet beginnen als men het niet kan afwerken)
  26. beter rapen aan eigen dis dan elders vlees of vis (=Oost West thuis best)
  27. beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald (=je kan beter iets voortijdig stoppen dan doorgaan tot het helemaal verkeerd gaat)
  28. Beter thuis rapen eten dan elders gebraad. (=Thuis is het altijd nog het beste.)
  29. beter voorkomen dan genezen (=je kan beter iets voortijdig voorkomen dan er later de gevolgen van inzien)
  30. Daar steekt meer in dan een enkele panharing (=Daar zit meer achter)
  31. dat is andere tabak dan kanaster (=dat is wat anders!)
  32. dat is makkelijker gezegd dan gedaan (=het valt in de praktijk nog niet mee)
  33. De beren zien dansen (=Honger hebben)
  34. de dans om het gouden kalf (=de strijd om rijk te worden)
  35. de dans ontspringen (=niet in het onheil betrokken worden)
  36. de natuur is sterker dan de leer (=datgene wat aangeleerd is wordt gauw vergeten)
  37. de pen is machtiger dan het zwaard (=woorden kunnen meer teweeg brengen dan wapens)
  38. de poppen aan het dansen (=de ruzie of problemen kunnen beginnen)
  39. denkt aleer gij doende zijt en doende denkt dan nog. (Guido Gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij indien nodig)
  40. die dan leeft die dan zorgt (=geen zorg om de toekomst van anderen)
  41. een gek kan meer vragen dan honderd wijzen kunnen beantwoorden (=op gekke of onverwachte vragen weet men meestal het antwoord niet)
  42. eén gek kan meer vragen dan tien wijzen kunnen beantwoorden (=er zijn altijd wel vragen waar niemand het antwoord op weet)
  43. een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
  44. een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
  45. een ketting is niet sterker dan de zwakste schakel (=het geheel is maar zo sterk als het zwakste onderdeel)
  46. een krul meer in zijn staart hebben dan een gewoon mens (=zich een beetje aanstellen)
  47. Eén onderrok trekt meer dan twee paarden. (=De invloed van een vrouw is heel sterk)
  48. een renegaat is nog erger dan een Turk (=een vroegere vriend is een veel gevaarlijker vijand dan iemand die altijd een vijand is geweest)
  49. Een vrouwenhaar trekt sterker dan tien paarden. (=De invloed van een vrouw is zeer sterk)
  50. Eerst eten dan kwijlen. (=Eerst leven dan filosoferen.)

113 betekenissen bevatten ` dan`

  1. een mens lijdt dikwijls het meest door het lijden dat hij vreest (=(doch dat nooit op zal dagen. Zo heeft men meer te dragen, dan God te dragen geeft. Nic. Beets))
  2. komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
  3. als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als een zaak bankroet gaat, dan is men meestal ook alles kwijt)
  4. dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
  5. botten blijven platvis (=als je dom bent dan blijf je dat)
  6. wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
  7. waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
  8. een man een man, een woord een woord (=als je iets hebt beloofd, dan moet je je daar ook aan houden)
  9. hoop doet leven (=als je kan hopen op betere tijden, dan krijg je toch weer levenslust / zo lang je nog hoop hebt zijn er ook nog mogelijkheden)
  10. gedeelde smart is halve smart (=als je over problemen praat, dan kan je het makkelijker verwerken / door de problemen/ellende van een ander is het gemakkelijker de eigen problemen/ellende te dragen)
  11. wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft (=als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten)
  12. Een gegeven paard mag men niet in de bek kijken. (=Als men een geschenk krijgt, dan moet men niet zoeken of er hier of daar wat aan mankeert.)
  13. haar wil is wet (=als wat zij wil niet gebeurt, dan ontstaan er grote conflicten)
  14. de pastoor gaat voor en de dominee loopt met hem mee (=altijd eerst de machtige mensen, dan de mindere mens)
  15. Uit de toon vallen (=Anders zijn dan de anderen)
  16. Heeft de duivel het paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=Ben je eenmaal in de macht van slechte mensen, dan wordt het alleen maar erger)
  17. Heeft de duivel 't paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=Ben je eenmaal in handen van slechte mensen gevallen, dan verlies je alles.)
  18. beter blooie Piet dan dooie Piet (=beter een aarzelend iemand dan iemand die ondoordacht handelt)
  19. beter een half ei dan een lege dop (=beter iets dan helemaal niets)
  20. Beter een blind paard dan een leeg halster. (=Beter iets dan niets)
  21. twee ruilen een huilen (=bij het ruilen is de een altijd beter af dan de ander)
  22. dat is een paal onder water (=dat brengt meer nadeel dan voordeel)
  23. dat moet je niet uitpoetsen/uitvlakken (=dat is ernstiger dan het lijkt)
  24. vreemde ogen dwingen (=de ogen van een vreemde heeft meer invloed op je dan van een bekende)
  25. het lieve leventje gaande (=de ruzie begonnen - de poppen aan het dansen)
  26. de tijd kent geen genade (=de tijd gaat sneller voorbij dan je denkt)
  27. de beste stuurlui staan aan wal (=de toeschouwers kunnen het altijd beter dan de uitvoerders)
  28. de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
  29. voorzichtigheid is de moeder der wijsheid (=doe het voorzichtig, dan komt er geen schade)
  30. men vangt meer vliegen met honing/stroop dan met azijn (=door vriendelijk te zijn bereik je meer bij iemand dan met lelijke woorden)
  31. de derde man brengt de spraak aan (=drie hebben gemakkelijker een gesprek dan twee)
  32. voor het inkoppen hebben (=een eenvoudige kans om in een discussie een punt te maken dankzij een voorzet van een ander)
  33. een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
  34. een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
  35. goede naam is beter dan goede olie (=een goede reputatie is beter dan veel geld)
  36. Een oude vrouw en een oude koe, die vallen toe, maar een oude man en een oud paard zijn niets meer waard. (=Een oude vrouw kan soms nog wel wat doen, maar aan een oude man heb je niets dan last)
  37. een renegaat is nog erger dan een Turk (=een vroegere vriend is een veel gevaarlijker vijand dan iemand die altijd een vijand is geweest)
  38. een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
  39. Eerst eten dan kwijlen. (=Eerst leven dan filosoferen.)
  40. zijn woorden kauwen (=eerst nadenken en dan pas spreken)
  41. een gehuurd paard en eigen sporen maken korte mijlen (=eigen bezit beschadigt men minder dan gekregen of gehuurd bezit)
  42. bij de vleet (=er is meer dan voldoende van (vleet was vroeger een groot visnet))
  43. geld maakt niet gelukkig (=er is meer in het leven dan rijkdom)
  44. feestelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
  45. de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
  46. daar zitten nogal wat haken en ogen aan (=er zijn meer problemen dan je op het eerste gezicht zou denken)
  47. er van langs krijgen (=erge straf krijgen, al dan niet met een pak slaag)
  48. iemand de loef afsteken (=ergens beter in zijn dan iemand)
  49. mooi weer spelen (=genieten (meestal van andermans goed) / mooier voordoen dan het is)
  50. zachtjes aan, dan breekt het lijntje niet (=handel voorzichtig, dan mislukt het niet)

Het dialectenwoordenboek kent 554 spreekwoorden met ` dan`

  1. Spakenburgs: Daddis dáni (=Dat is dani)
  2. Lichtervelds: je mag dn eemle loovn en dankn (=hij mag dankbaar zijn)
  3. Zeeuws: puutjes danken (=danken)
  4. Lokers: Merci - 'k zal tèm zèggen (=Dankjewel - geen dank)
  5. Genneps: Van sich af spijje (=zijn mondje danig roeren)
  6. Dilbeeks: zemme ma nen tien gepelt ! (=ze hebben me danig geïrriteerd !)
  7. Munsterbilzen - Minsters: doeë vilt men broek vanaof (=daar verschiet ik danig van)
  8. Munsterbilzen - Minsters: dat hëb ich dan nog tegoed (=niets te danken !)
  9. Brugs: je kant dangsen in villopompe (=een magere man)
  10. Werviks: ge meugt joen handjes tooppeleggen (=je mag dankbaar zijn)
  11. Oudenbosch: danaade meer kaans dattur eentje tussen zaat die nie goed waar (=dan was er meer kans op een afwijking)
  12. Roermonds: zich danig opriete (=zich behoorlijk druk maken)
  13. Brakels: wie danie komt moe nie kierjn' (=als hij/zij geen bezoek brengt,is zijn zaak)
  14. Wolvertem: dane kent veuste uit t achteste ni (=hij is dom)
  15. Roermonds: Diej batjes höbbe n'm danig betrokke (=Die schoffies hebben 'm behoorlijk afgetuigd)
  16. Oudenbosch: we zulle nut mar ne keer te goet ouwe (=niets te danken)
  17. Brussels: dane pei ei ne smoel veu stront oep te sorteire (=die man heeft een lelijk gezicht)
  18. Diesters: emet in zenen ijge vinger gesneeë; et zen eige de koord omgedoan; ij zit me de gebakke pijre (=hij heeft het aan zichzelf te danken)
  19. Bilzers: kloête meneir de zjus (=dank je feestelijk)
  20. Oudenbosch: jao,neu-t (=nee,dank je wel)
  21. Zaans: voor nou en naggeres (=graag gedaan, geen dank)
  22. Melseels: Zoe goe of da'k 't gat hèn (=Neen, dank u (afwijzen van een aanbod))
  23. Zeeuws: ai j jacht ei dank je me (=haast)
  24. Munsterbilzen - Minsters: tiëge wil en dank (=ondanks tegenpruttelen)
  25. Munsterbilzen - Minsters: dank dat den aajl (=dat is nogal wiedes)
  26. Deventers: Span is (=Kijk dan)
  27. Zeeuws: dan kom kzoea (=dan doe ik zo)
  28. Bergs: da motte mar doen dan (=doe dat dan maar)
  29. Gronings: moakieker zeit dan doan (=makkelijker gezegt dan gedaan)
  30. Tilburgs: Wehs deh dan? (=Wat is dat dan?)
  31. Lebbeeks: kak: Kak of giëne kak, de pot op (=Tegen wil en dank / willen of niet..)
  32. Munsterbilzen - Minsters: dank dat den aajl (=da's logisch)
  33. Bilzers: stank vür dank krijge (=er kon geen bedankje vanaf)
  34. Zeeuws: ni dank je kbin vol en zoete (=wilt u nog iets?)
  35. Liedekerks: En tein (=En dan)
  36. Liwwadders: o nietan (=of niet dan)
  37. Deinzes: en tons?! (=en dan?)
  38. Oudenbosch: dan zijde gekuld (=dan zit je met de gebakken peren)
  39. Westerkwartiers: 't liekt meer dan 't is (=het lijkt meer dan het is)
  40. Lichtervelds: beetrn oalf ei dan e leege schoale (=het is beter iets dan niets)
  41. Bildts: Eerst lere, dan kinne en dan de priis winne (=Eerst leren, dan kunnen en dan de prijs winnen)
  42. Haarlems: wat moet je dan (=wat wil je dan)
  43. Westerkwartiers: da's makkel'ker zeit dan doan (=dat is sneller gezegd dan gedaan)
  44. Zaans: Aars as aars (=Anders dan anders)
  45. Bilzers: waaj 't gezaag ès (=dat is dan afgesproken)
  46. Zaans: Liever loi as loof (=Liever lui dan moe)
  47. Brakels: en tuuns? (=en wat dan nog?)
  48. Deventers: Kieh dah!, Kies es! (=Kijk dan!)
  49. Bilzers: waaj 't ooch ès (=hoe dan ook)
  50. Fries: leaver dea as sleaf (=liever dood dan gereformeerd)



Bronnen

De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers. Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook: Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlanse vertalingen