584 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `On`
- een man in bOnis (=een welgesteld man)
- een man zOnder vrouw is als een paard zOnder teugels. (=in het huwelijk hebben man en vrouw elkaar nodig)
- een mens is alleen Onmisbaar bij zijn begrafenis (=niemand is onmisbaar.)
- een mOnd als een hooischuur (=een grote of erg brutale mond)
- een muur van Onbegrip (=een hardnekkig gebrek aan begrip)
- een nieuwe brOn aanboren (=een nieuwe manier vinden om iets te krijgen)
- een Onbekookt plan (hebben) (=een plan hebben waar niet goed over is nagedacht)
- een Onbeschreven blad zijn (=nauwelijks bekend zijn)
- een Ondergeschoven kindje zijn (=iets of iemand is miskend. Zie bedstede voor de letterlijke betekenis)
- eén Onderrok trekt meer dan twee paarden. (=de invloed van een vrouw is heel sterk)
- een Ongeletterde boer (=weinig geleerd persoon)
- een Ongelikte beer (=een onbeschofterik)
- een Ongelovige Thomas zijn (=nooit iets geloven)
- een Ongeluk begaan (=zodanig kwaad zijn dat er `n ongeluk van komt)
- een Ongeluk komt te paard en gaat te voet (=een ongeluk is snel gebeurd, maar de gevolgen slepen lang aan)
- een Ongeluk zit in een klein hoekje (=door een kleine fout kunnen gemakkelijk erg nare ongelukken gebeuren)
- een Onzevader bidden in alle kapelletjes (=in alle cafés langsgaan)
- een oortje gespaard is een oortje gewOnnen. (=alle beetjes helpen als je spaart.)
- een oude bok lust nog wel een jOng/groen blaadje (=een oude man is nog wel seksueel geïnteresseerd in een jong meisje)
- een paard met een zachte mOnd moet men met zachte toom besturen. (=zachtaardige mensen moet men niet streng behandelen)
- een paard, dat voor de tweede keer de sprOng niet neemt, neemt hem ook voor de derde keer niet. (=iemand die al twee keer geen beslissing durft te nemen, komt nooit tot een besluit)
- een pleister op de wOnde leggen (=iets troostends aanbieden)
- een proefballOnnetje oplaten (=door het doen van een uitspraak de mening van anderen peilen)
- een ridder zOnder vrees of blaam (=een moedig mens)
- een SalomOnsoordeel vellen (=met een heel vraagstuk een zeer wijze en goede beslissing nemen)
- een sprOng in het diepe wagen (=een risico nemen en iets nieuws proberen.)
- een stok vinden om de hOnd te slaan (=om maar iemand te kunnen bekritiseren een nadelig punt vinden)
- een straatje zOnder eind (=een eindeloos proces, iets wat nooit ophoudt)
- een tOng als een scheermes (=gezegd van iemand die venijnig uithaalt met woorden)
- een toOntje lager zingen (=minder opscheppen, minder grote mond hebben)
- één uur van Onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit (=één moment van onvoorzichtigheid kan verschrikkelijke gevolgen hebben)
- een veer van zijn mOnd kunnen blazen (=nog niet totaal uitgeput zijn)
- een vogel die te vroeg zingt, wordt `s avOnds van de kat gegeten. (=wie al te jong naar genot streeft, gaat te gronde.)
- een vrouw zOnder man is als een vis zOnder fiets (=feministische uitspraak)
- een wig drijven tussen twee persOnen (=ervoor zorgen dat ze ruzie krijgen)
- een zalfje op de wOnd (=iets dat het leed verzacht)
- een zOndagse steek houdt geen week (=de zondag is geen werkdag maar de dag des Heeren)
- een zOndagskind (=iemand die steeds geluk heeft)
- een zOndagssteek houdt geen week (=er rust geen zegen op het werk wat iemand op zondag doet)
- een zoOn van zijn vader zijn (=het karakter van zijn vader hebben)
- er de mOnd vol van hebben (=praten over de zaken die iemand bezighouden)
- er de wind Onder hebben (=de schrik erin hebben zitten bij ondergeschikten)
- er een kleine jOngen bij zijn (=er niet aan kunnen tippen)
- er een streep Onder zetten (=er een eind aan maken, ermee stoppen)
- er is niets nieuws Onder de zOn (=alles is al eerder vertoond)
- er is nog nooit een kok gevOnden die koken kan voor alle mOnden (=je kunt het niet iedereen naar de zin maken)
- er is Onkruid Onder de tarwe (=er zijn minderwaardige goederen (of personen) tussen de betere)
- er kan nog een kabeljauw Onderdoor (=er is ruimte genoeg (brug, speling))
- er Onderdoor gaan (=ziek worden, bankroet gaan, oververmoeid raken)
- er schuilt een addertje Onder het gras (=er is een verborgen risico in het spel)
1039 betekenissen bevatten `On`
- van hetzelfde laken een pak (=dezelfde soort aanpak of respOns)
- die is vis (=die is drOnken)
- die is niet voor de poes (=die moet als tegenstander niet Onderschat worden)
- wiens brood men eet, diens woord men spreekt (=diegene bij wie we Ons geld verdienen geven we meestal gelijk)
- uit wiens hand men eet wiens woord men spreekt (=diegene bij wie we Ons geld verdienen geven we meestal gelijk)
- het paard dat de haver verdient krijgt ze niet (=diegene die het goede gedaan heeft, krijgt de belOning niet)
- moet is een bitter kruid. (=dingen die men moet doen kunnen Onaangenaam of vervelend zijn.)
- op stel en sprong (=direct en zOnder uitstel.)
- het hart op de tong dragen (=direct zeggen wat iemand denkt, Ongeacht of dat slim is of niet)
- op de man af (=direct, zOnder omwegen)
- de geest is uit de fles (=dit is niet meer cOntroleerbaar)
- dit loopt uit de hand (=dit is niet meer Onder cOntrole)
- te haaien en te draaien lopen (=doelloos rOnddwalen)
- uit de lucht komen vallen (=doen alsof men van niets weet / erg plotseling en Onverwacht)
- Pietje de dood maait altijd. (=doodgaan is Onvermijdelijk)
- tegen de dood is geen kruid gewassen. (=doodgaan is Onvermijdelijk)
- genadebrood eten (=door anderen Onderhouden worden)
- er geen touw aan vast kunnen knopen (=door de Onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld)
- in goede aarde vallen (=door de Ontvanger goed Ontvangen worden)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, Onjuiste redenering een Onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- een ongeluk zit in een klein hoekje (=door een kleine fout kunnen gemakkelijk erg nare Ongelukken gebeuren)
- je achter de oren krabben (=door een Onverwachte, zorgelijke Ontwikkeling tot nadenken gestemd zijn)
- een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zOnder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
- gierigheid is de wortel van alle kwaad (=door gierigheid Ontstaan er veel problemen en is er veel ellende in de wereld)
- de regen schuwen en in de sloot vallen (=door iets Onaangenaams te Ontwijken in nog groter problemen komen)
- het paard van Troje binnenhalen (=door Onnadenkendheid of Onnozelheid de vijand toelaten)
- voorkomen is beter dan genezen (=door voorzichtig te zijn kun je problemen en Ongelukken voorkomen)
- door het lint gaan (=door woede je emoties niet (meer) Onder cOntrole kunnen houden)
- over lijken gaan (=doordouwen zOnder oog voor ethiek of moraal)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezOnd verstand)
- in de lucht hangen (=dreigen te gebeuren - Onzeker zijn)
- boven zijn theewater (=drOnken)
- de lading binnen hebben (=drOnken)
- volle krop, dolle kop. (=drOnken mensen doen gekke dingen)
- voor Pampus liggen (=drOnken of bewusteloos zijn)
- met een nat zeil thuiskomen (=drOnken thuiskomen)
- een stuk in je kraag drinken (=drOnken worden)
- een peer op hebben (=drOnken zijn)
- een stuk in zijn kraag hebben (=drOnken zijn)
- lazarus zijn (=drOnken zijn)
- een laars aanhebben (=drOnken zijn)
- een snee in de neus hebben (=drOnken zijn)
- een snee in het oor hebben (=drOnken zijn)
- de koning gezien hebben (=drOnken zijn)
- de Paus van dichtbij zien. (=drOnken zijn)
- de prins spreken (=drOnken zijn)
- in de olie zijn (=drOnken zijn)
- een kwade dronk hebben (=drOnken zijn en slecht geluimd)
- een bom inhebben. (=drOnken zijn.)
- jezelf op de borst slaan (=duidelijk aan de omgeving laten weten dat men ergens bijzOnder trots op is)
50 dialectgezegden bevatten `On`
- ich wor On haan en viet geklausterd (=ik kOn niet anders, ik was machteloos) (Bilzers)
- ich zien het On zen ooge (=je verklapt jezelf) (Munsterbilzen - Minsters)
- iemes sjroep On de mOnd smaere (=iemand opvrijen) (Munsterbilzen - Minsters)
- iets On 't zeel angen (=iets Ongevraagd rOndvertellen) (Sint-Niklaas)
- ij eet On zijn kluuten, ij eet On zijne rekker (=hij heeft het zitten) (Zottegems)
- ik tirf er me nie On aaven (=ik was er niet zeker van) (Denderleeuws)
- In Leive On de stoase es er veil ammesoase (=In Leuven is het altijd leuk) (Leuvens)
- is dè affeseere Vòlges mèn zèède mar en bietje òn et mèùkele. (=is dat opschieten Volgens mij ben je maar een beetje aan het klunzen.) (Tilburgs)
- KgOn gau kakke, want ze stOn al On de poort. (=Ik moet echt dringend naar toilet, het komt al bijna...) (Antwerps)
- kloeët'n: 't Spek On a kloeët'n emmen (=Betrapt worden, iets negatiefs meemaken) (Lebbeeks)
- Kop noch stat On get krijge (=Niet wijsgeraken uit iets) (Bilzers)
- koster niet On doen (=ik kOn het niet verhelpen) (Sint-Niklaas)
- letj op, der zèn latten On 't dek (=let op wat je zegt, er zijn kinderen in de buurt (die kunnenhoren wat je zegt) ) (Meers)
- loët mich ès reike On zen vingers (=je liegt!) (Munsterbilzen - Minsters)
- lot mich èns laume On z'ne stoemp (=mag ik eens trekken aan je sigaret) (Bilzers)
- mét zen klikken en klakke On de diër goje (=aan de deur zetten) (Bilzers)
- mét zen klikken en klakke On de diër vliege (=met hebben en houden buitenvliegen) (Bilzers)
- nau hüb ich get On mene fiets (=nu heb ik wat aan de hand) (Munsterbilzen - Minsters)
- ne voeëgel kinste On ze ploeme (=de werkelijke mens herken je aan zijn kledij) (Munsterbilzen - Minsters)
- ne zwoenk On get gaeve (=aan iets een draai geven) (Munsterbilzen - Minsters)
- nen toek On de kop krijge (=een slag aan het hoofd krijgen) (Munsterbilzen - Minsters)
- nô ist On ô (=nu is het uw beurt) (Sint-Niklaas)
- nog bij moeder On de bos hange (=nog thuis zijn, Ongehuwd) (Bilzers)
- On a kleute zei (=dat dacht je maar) (Ninoofs)
- On d'n auk sloeën (=iemand aan de haak slaan een vrijer opdoen) (Meers)
- On de boemmekoeter mochte ve nie koeëme, doë zoete de verdürve mètskes (=De bommengaten waren voor Ons verboden terrein, wegens openbare zedenschennis van meisjes) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de graute klok hange (=in de openbaarheid brengen) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de grOnd zitte (='n depressie hebben) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de Hee stOnd mèt kûrmes een graute tent bau vër viël plezier mokde (=Veel plezier hebben we beleefd in de tent met Heikermis) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de kerre daugen (=een handje helpen, aan de kar duwen) (Meers)
- On de kèttel ligge (=niet weg kunnen) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de klap blijv'n (=met iemand in gesprek blijven) (Meers)
- On de kleen mêm hange (=nog iets overlaten voor een ander) (Bilzers)
- On de kop gestaute (=geraakt) (Bilzers)
- On de kop van (de) toffel (=aan het hoofd van de tafel) (Bilzers)
- On de krib koeëme (=aan tafel gaan) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de krib zitte (=aanzitten aan tafel) (Bilzers)
- On de lèste mêm hange (=de laatste in order zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de letst (=Laatst nog) (Noordwijks)
- On de mier oplope (=geen raad meer waten) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de moer op kraupe van misiëre (=zijn pijn verbijten) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de pin lékke (=het Onderspit delven) (Bilzers)
- On de pin lêkke (=verliezen) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de pin lèkke (=de klos zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- On de pin zauke (=aan het kortste eind trekken) (Munsterbilzen - Minsters)
- On den aaterhaom hange (=niet meewerken) (Munsterbilzen - Minsters)
- On den drae gehaage (=aan het lijntje gehouden) (Bilzers)
- On den drae haage (=aan het lijntje houden) (Bilzers)
- òn den dunne zèèn (=diarree hebben) (Tilburgs)
- On den dunnen zitten (=diaree hebben) (Sint-Niklaas)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen