Samenstellings-streepje

Is het woonwerkverkeer of woon-werk-verkeer?

Volg de volgende regels voor het bepalen van samenstellings-streepjes

Regel 1: Samenstellingen met gelijkwaardige delen krijgen een streepje.
journalist-cabaretier
Knokke-Heist
Heeswijk-Dinther
mevrouw T.C.M. Renkema-Boersma
rood-wit-blauw
Tussen de gelijkwaardige delen en een volgend deel komt geen streepje:
woon-werkverkeer
kop-hals-rompboerderij


Regel 2: Tweeledige samenstellingen waarvan een deel zich gedraagt als een eng-verbonden voor- of nabepaling, krijgen een streepje.
niet-roker
oud-burgemeester
Sint-Nicolaas
sociaal-democratie
privé-detective
directeur-generaal
Staten-Generaal
de commissie-Pietersen
minister-president.


Regel 3: Drieledige samenstellingen worden doorgaans aaneengeschreven.
kanonneerbootpolitiek
onroerendgoedmarkt
langetermijnplanning.
Drieledige samenstellingen krijgen een streepje wanneer ze een hoofdletter bevatten of wanneer er interpretatieproblemen kunnen ontstaan.
Eerste-Kamerzitting
Rode-Kruispost,
basiswoorden-boek
basis-woordenboek.


Regel 4: Samenstellingen waarin de laatste letter van een deel en de eerste letter van het volgende deel de tekens voor één klinker kunnen vormen, krijgen een streepje.
dia-avond
mede-inzittende
gummi-jas
auto-ongeluk
maar:
koffieautomaat (want de e hoort al bij de i). Getallen in letters krijgen in zo'n geval echter geen streepje maar een trema:
tweeëntwintig
Regel 4 geldt ook voor afleidingen op -achtig: lila-achtig (maar parvenuachtig).
Regel 4 geldt ook voor de combinatie ii: anti-intellectueel.

Regel 5: Samengestelde aardrijkskundige namen en hun afleidingen krijgen een streepje.
Oost-Vlaanderen
Oost-Vlaams
Zuidoost-Gronings
Noord-Hollander
Zuid-Frankrijk,
Centraal-Aziatisch


Regel 6: Samenstellingen met cijfers, afkortingen, symbolen en letteraanduidingen krijgen een streepje.
80-jarige
meervouds-s
tv-kijken
¶-teken
tl-buis
IQ-test.


Regel 7: Enkele Griekse en Latijnse voorvoegsels krijgen doorgaans een streepje.
adjunct-
aspirant-
ex-
loco-
pro-
pseudo-
quasi-
semi-
substituut-
vice-

Bij de voorvoegsels ex-, loco- en pro- gaat het alleen om de betekenissen `voormalig', `plaatsvervangend' en `voorstander'. Voorvoegsels als anti, co, des, duo en sub komen echter doorgaans direct aan het woord vast.

Regel 8: In gevallen waarin deze paragraaf niet voorziet, behoudt de taalgebruiker de vrijheid om met een streepje de structuur van een onoverzichtelijke samenstelling te verduidelijken.
rij-instructeur
Lorentz-kracht
hyena-vel
kwarts-lagen
kwart-slagen
glas-in-lood-ramen
het schiet-in-de-eigen-voet-beginsel
doe-het-zelf-zaak
kat-en-muis-spel
tweede-generatie-slachtoffer.